Dva Vrha Koja Drže Crnogorski Etar: Lovćen i Bjelasica

Crna Gora je jedna od najplaninskovitijih zemalja u Evropi, a upravo ta geografija diktira kako radio i TV signal stiže do svakog kutka države. Rešenje je elegantno jednostavno — dva strateška emisiona centra na planinama, kojima upravlja državna kompanija Radio-difuzni centar (RDC), zajedno pokrivaju čitavu teritoriju. Ono što se krije iza tih predajnika, međutim, daleko je zanimljivije od suvoparnih tehničkih specifikacija.

Lovćen (Štirovnik) — Čuvar Primorja i Podgorice

Na vrhu Štirovnika na 1.749 metara nadmorske visine stoji predajnik koji pokriva primorje, Podgoricu, Danilovgrad, Cetinje i deo centralne Crne Gore. Ako slušate radio na jadranskoj obali ili sedite u glavnom gradu — signal koji hvatate gotovo sigurno dolazi odavde.

Ali Lovćen krije jedan fascinantan fenomen koji malo ko zna. Zbog ekstremne visine i položaja tik iznad Jadranskog mora, radio i TV signal sa ovog predajnika za vedrog vremena bez problema dostiže obale Italije — konkretno regije Apuliju i Molize. Isto važi i u suprotnom smeru — italijanski radio signali često prave smetnje na crnogorskom primorju, što je fizička posledica blizine i visine, a ne greška u tehnici.

Bjelasica (Zekova Glava) — Čuvar Severa i Planina

Severni i planinski deo države — Kolašin, Bijelo Polje, Berane, Pljevlja — pokriva predajnik na Zekovoj glavi na Bjelasici. Zahvaljujući ogromnoj visini, signal uspešno "preskače" okolne planinske vrhove i stiže do krajeva koje Lovćen fizički ne može da pokrije zbog reljefa.

Ono što je malo poznato je da emisioni centar na Zekovoj glavi nije izgrađen na praznom terenu — stoji na krovu masivnog podzemnog vojnog bunkera iz doba SFRJ. Unutar same planine nalazi se lavirint prostorija projektovan da izdrži nuklearni udar. Danas se u njemu, pored civilne telekomunikacione opreme, nalaze sistemi za napajanje i održavanje predajnika.

Ledeni Oklop — Zima Koja Može da Sruši Antenu

Oba predajnika tokom zime trpe uslove koji bi većinu tehničke opreme jednostavno uništili. Na antenama se stvara takozvani ledeni oklop — skamenjeni sneg i led koji može biti težak i po nekoliko tona. Tehničari RDC-a ponekad moraju ručno, u ekstremnim planninskim uslovima, da skidaju led sa antena — ne zbog romantičnih razloga, već zato što bi konstrukcija pod takvom težinom mogla da se sruši i ugasi signal za čitave regione.

Radio-Amaterska Magistrala

Pored komercijalnih i državnih stanica, Lovćen i Bjelasica igraju ključnu ulogu i za radio-amatere. Repetitori R3 Lovćen i R4 Bjelasica poznati su kao magistralni repetitori — preko njih radio-amateri sa običnim ručnim voki-tokijima mogu komunicirati sa kolegama iz čitavog regiona, uključujući Srbiju, BiH, Hrvatsku i Albaniju.

Ovo nije samo hobi — u slučaju prirodnih katastrofa kada padnu mobilne mreže, upravo ova infrastruktura ostaje poslednja komunikaciona linija između zajednica.

Prvi Digitalni D-Star na Balkanu

Crna Gora bila je među prvim zemljama u regionu koja je uvela D-Star — napredni digitalni radio-amaterski sistem koji povezuje radio-talase direktno sa internetom. Zahvaljujući tome, komunikacija sa kolegama širom sveta moguća je čak i iz najdubljih crnogorskih kanjona gde mobilni signal ne postoji.